شماره تماس : 88845057 021
با مجوز وزارت علوم

دومین همایش بین‌المللی پیوندهای زبانی و ادبی ایران و ترکیه دومین همایش بین‌المللی پیوندهای زبانی و ادبی ایران و ترکیه

tabaدکتر شجاع احمدوند معاون پژوهشی دانشگاه در دومین همایش بین‌المللی پیوندهای زبانی و ادبی ایران و ترکیه در یک تقسیم‏بندی کلی پیوند میان دولت‏ها و ملت‏ها را بر اساس دو عنصر اساسی برشمرد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علامه طباطبایی در دومین همایش بین‌المللی پیوندهای زبانی و ادبی ایران و ترکیه؛ دکتر احمدوند با اشاره به این واقعیت که در دنیای امروز کشورها بهانه‏های مختلفی را برای برقراری پیوند و رابطه پیدا می‏کند، گفتند که در یک تقسیم‏بندی کلی می‏توانیم پیوند میان دولت‏ها و ملت‏ها را بر اساس دو عنصر اساسی تبیین کنیم: یکی پیوند بر اساس منافع که امری روبنائی است و در ادبیات امروز از آن به سیاست یاد می‏شود. دوم پیوند بر اساس بنیادها که امری زیربنائی است و در ادبیات امروز از آن به فرهنگ تعبیر می‏شود. پیوند نوع نخست در قیاس با دومی از استحکام، ثبات و تداوم کمتری برخوردار است چرا که اولاً سلسله جنبان آن دولت‏ها هستند و ثانیاً بر اساس منافع شکل گرفته است و چون منافع بر اساس شرایط زمانی و مکانی متغیر است، امکان تغییر این روابط و ضعف و قوت آن بر اساس منافع وجود دارد. در حالیکه پیوند نوع دوم از استحکام، ثبات و تداوم زیادی برخوردار است چرا که سلسله جنبان آن ملت‏ها هستند و به هویت مردم گره خورده است نه به منافع زودگذر و متغیر آنها.

ایشان در ادامه گفتند که: به نظر من روابط ایران و ترکیه از جنس پیوندهای مبتنی بر فرهنگ است. همۀ کشورها ممکن است منافعشان اقتضا کند که با برخی کشورها روابطی داشته باشند ولی با بعضی کشورها، پیوندهای عمیق تاریخی، فرهنگی، زبانی و… دارند؛ اینجا توجه به منافع هر چند گریز ناپذیر است ولی اصل نیست؛ اصل میراث مشترک است، هویت مشترک است، آرمان مشترک است. من برای این ادعا می خواهم به چند شاخص که نمادهای پیوند فرهنگی میان دو کشور هستند اشاره کنم.

دکتر احمدوند شاخص نخست این پیوند فرهنگی را پیوندهای زبانی دو کشور دانسته و گفتند که البته بررسی این شاخص نیازمند تلاش‏های محققانه فراوانی است که این همایش یکی از آنهاست. متفکران در این همایش دو روزه به واژگان مشترکی که به زبان مقابل وارد شده اشارات زیادی کردند. شاید کتاب اصغر دلبری پور با عنوان “واژگان فارسی در ترکی” یک نمونه از چند اثر باشد. مجموع این آثار واژگان ترکی در فارسی یا واژگان فارسی در ترکی را به تصویر کشیده اند. وجود شاعران نامداری چون مولوی که آرامگاهش در ترکیه محل تلاقی خیل مشتاقان اوست، حافظ، سعدی، فردوسی، … نمادی دیگر از این پیوند دیرینه و تاریخی دو فرهنگ است. این قضیه آنقدر اهمیت داشته که حتی در گذشته برخی پادشاهان دو کشور برای نشان دادن این پیوند فرهنگی به رغم برخی رقابت‏های سیاسی، به زبان یکدیگر شعر گفته اند چنانچه شاه اسماعیل صفوی به زبان ترکی شعر می‏گفته و سلطان سلیمان فاتح به زبان فارسی. و بالاخره آثار فارسی و ترکی به بازار کتاب مقابل نیز وارد شده اند، چنانچه ترجمه آثار این فرهنگ‏ها در کشورهای یکدیگر رواج و گستردۀ مناسبی پیدا کرده تا حدی که این دو فرهنگ را برای دو ملت آشنا و خودی ساخته است.

معاون پژوهشی دانشگاه دومین شاخص پیوند فرهنگی ایران و ترکیه را پیوندهای ادبی ذکر کرده و به برخی از نمودهای عینی آن اشاره کردند. یکی از نمادهای این شاخص، گسترش ادب دیوانی عصر ساسانی به کل تمدن اسلامی است. حتی نظام ولایت عهدی که در دورۀ امویان شکل گرفت مطابق برخی دیدگاه‏ها برگرفته از سنت ولایت عهدی ایران باستان بوده است. این ساختار دیوانی از فرهنگ و ادب ایرانی به سایر نقاط تمدن اسلامی گسترش یافت. متقابلاً ساختارهای نظامی با توجه به توان رزم و جنگ سربازان ترک به سایر بخشهای سرزمینهای اسلامی گسترش یافت. وجود مکتب‏های عرفانی که خاستگاه بسیاری از آنها حوزه وسیع فرهنگی ایران بوده است نیز نماد دیگری است که موجب گسترش فرهنگ و ادب ایرانی در مناطق زیادی از جمله ترکیه شده است. متقابلاً در تاریخ عرفانی و ادبی ترکیه نیز جریان های عرفانی بروز و ظهور جدی داشته است. علاوه بر این مشترکات فرهنگی دیگری چون سنن اجتماعی مشترک، نمادهای تاریخی و تمدنی چون نوروز و … همه و همه حکایت از سنت‏ها و پیوندهای ادبی مشترک ایران و ترکیه دارد که روابط دو کشور را از حد روابط مبتنی بر منافع به روابط مبتنی بر هویت ارتقا داده است.

وی اضافه کرد: سومین شاخص پیوند فرهنگی ایران و ترکیه وجود تاریخ مشترک است. هر دو ملت دارای سابقه تاریخی و تمدنی بسیار طولانی و چندین هزارساله حتی قبل از میلاد هستند. جلوتر که بیایم در قرن ۱۶ میلادی به پشتوانه آن سابقه تمدن طولانی، نظامهای سیاسی ریشه ‏داری که در تاریخ ایران و ترکیه وجود داشته است در کلاس جهانی مسلمانان را در اوج قدرت سیاسی قرار داده بودند. در دوره مورد بحث دو قطب اصلی این قدرت جهانی صفویان ایران و عثمانیان ترک بودند. ترکان عثمانی بخصوص بعد از فتح بالکان، و فتوحات بعدی در شرق و بویژه غرب و اروپا و سرتاسر آسیای صغیر بالکان، شام، عراق، عربستان، و شمال آفریقا امپراتوری عظیمی بنا نهادند (۱۹۲۲-۱۴۵۳)، صفویان نیز به دنبال حکومت آق قویونلو یک دولت واحد را با وحدت و تمرکز فراگیر زیر لوای تشیع پایه‏گذاری کردند (۱۷۲۲-۱۵۰۱). اقتدار سیاسی مسلمانان به واسطه قدرت سیاسی، وسعت قلمرو و کنترل وسیع بر مناطق زیادی از دنیا چهره سیاسی- نظامی جهان اسلام را در قرن ۱۶ میلادی قدرتمند‏تر از همیشه ساخته بود. هر چند این قدرت‏ها به لحاظ مشکلات داخلی، هجوم همه جانبه استعمار و عدم توان انطباق خود با شرایط جدید مضمحل شدند، ولی به هر حال این گذشته، نوعی از پیوند و تاریخ مشترک را برای امروز ما ذخیره کرده است.

معاون پژوهشی دانشگاه چهارمین شاخص پیوندهای فرهنگ ایران و ترکیه را آرمان مشترک دانست و اشاره کرد که روز گذشته آقای دکتر دریا اروس رئیس بنیاد تاریخ ترکیه گفتند که ما دو کشور بزرگ به دنبال تحقق بزرگی خودمان در آینده هستیم و باید خود را برای این بزرگی آماده کنیم. به نظر من اگر این جمله به خوبی برای اصل سیاست تبیین شود زمینه‏ساز همکاری‏های بسیار گسترده‏تر و موثری از آنچه تا کنون بوده است خواهد شد. ما باید اسباب این بزرگی را که در گام نخست اسباب علمی است فراهم کنیم، چه جائی و چه کسی بهتر از دانشگاه ها و مؤسسات علمی می‏تواند درکم و کیف و ابعاد این بزرگی تأمل کند. رقابت‏های ما باید برای احراز این بزرگی دو سویه متمرکز بر ارتقای جایگاه علمی خودمان باشد. لذا من بر خلاف سیاستمدارانی که گاهی فرهنگ را برای سیاست می‏خواهند به عنوان یک سیاست‏شناس معتقدم ما باید سیاست را در خدمت فرهنگ قرار دهیم چرا که در روابط میان ایران و ترکیه، فرهنگ میزبان است و سیاست میهمان.

taba1

دکتر احمدوند در ادامه با اشاره به اراده مدیریت جدید دانشگاه بر گسترش تعاملات بین‏المللی گفتند که بسیاری از کشورها از دیپلماسی علم سخن می‏گویند، ولی به نظر من این دیپلماسی برای رابطه با کشورهایی است که رابطه با آنها صرفاً بر اساس منافع شکل می‏گیرد، ولی درباره ترکیه ما باید از دیپلماسی سیاسی برای گسترش مناسبات فرهنگی هم استفاده کنیم. همان طوری که شب گذشته من و همکار ارجمندم دکتر سِدات مورات تفاهم‏نامه همکاری امضا کردیم، دانشگاه ما این آمادگی را دارد که زمینه تبادل استاد، دانشجو، اجرای طرح‏های تحقیقاتی مشترک، دوره‏های آموزشی و پژوهشی مشترک، نشست‏ها و سمپوزیوم‏های وسیع‏تر و گسترده‏تر را در همه ابعاد فراهم کند.

ایشان در پایان اظهار داشتند که من به سهم خودم از همه میهمانان ارجمند، همکاران خودم در دانشکده و دفتر روابط بین‏الملل دانشگاه که زمینه برگزاری خوب این همایش را فراهم نمودند کمال تشکر را دارم..”

دیدگاه ها بسته شده اند.